గోబర్‌ధన్‌తో రూ.40 వేల కోట్లకు పైగా ఆదా.. వ్యర్థాల నుంచి ఇంధన ఉత్పత్తికి భారీ ప్రణాళిక

వ్యవసాయ అవశేషాలు, పశువుల పేడ, ఆహార వ్యర్థాలు వంటి సేంద్రీయ వ్యర్థాలను ఇంధనంగా మార్చే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం గోబర్‌ధన్‌ పథకాన్ని మరింత విస్తరించనుంది. రూ.23,731 కోట్ల కేటాయింపుతో చేపట్టిన ఈ పథకం ద్వారా దేశీయ కంప్రెస్డ్‌ బయోగ్యాస్‌ (CBG) ఉత్పత్తిని దాదాపు పది రెట్లు పెంచాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. దిగుమతి ఇంధనంపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించే లక్ష్యం దేశంలోనే ఉత్పత్తి చేసే సీబీజీ వినియోగాన్ని పెంచడం ద్వారా ఇంధన దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని కొంత మేర తగ్గించాలన్నది ఈ పథకంలోని ప్రధాన లక్ష్యాల్లో ఒకటి. అధికారిక అంచనాల ప్రకారం గోబర్‌ధన్‌ పథకం ద్వారా దశాబ్ద కాలంలో రూ.40,000 కోట్లకు పైగా విదేశీ మారకద్రవ్యాన్ని ఆదా చేయవచ్చని కేంద్రం చెబుతోంది. అదే సమయంలో ఈ రంగం ద్వారా దేశ జీడీపీకి రూ.75,000 కోట్లకు పైగా అదనపు విలువ చేరవచ్చని, మొత్తం విలువ గొలుసులో 1.5 లక్షలకు పైగా ఉద్యోగాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉందని ప్రభుత్వం అంచనా వేసింది. ఇవి ప్రభుత్వ అంచనాలు కాగా, వాస్తవ ఫలితాలు పథకం అమలు, పెట్టుబడులు, ప్లాంట్ల సామర్థ్యం, ముడిసరుకు లభ్యత వంటి అంశాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. సీబీజీ ఉత్పత్తిని పది రెట్లు పెంచే ప్రణాళిక ప్రస్తుతం దేశీయ సీబీజీ ఉత్పత్తి రోజుకు సుమారు **0.4 మిలియన్‌ స్టాండర్డ్‌ క్యూబిక్‌ మీటర్లు (MMSCMD)**గా ఉంది. దీనిని పథకం అమలు కాలంలో దాదాపు పది రెట్లు పెంచి సుమారు 5 MMSCMD స్థాయికి తీసుకెళ్లాలని కేంద్రం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి సీబీజీ ప్రాజెక్టులకు మూలధన సహాయం, స్థిరమైన ధరల వ్యవస్థ, కొనుగోలుకు హామీ, పైప్‌లైన్‌ కనెక్టివిటీ, రుణ సదుపాయాలు, సాంకేతిక సహకారం వంటి అంశాలను ఒకే వ్యవస్థలోకి తీసుకొచ్చారు. గోబర్‌ధన్‌ పథకం 2026-27 నుంచి 2035-36 ఆర్థిక సంవత్సరం వరకు అమలయ్యేలా రూపొందించారు. రైతుల వ్యర్థాలకు కొత్త ఆర్థిక విలువ వరి, ఇతర పంటల అవశేషాలు, పశువుల పేడ, ఆహార వ్యర్థాలు వంటి సేంద్రీయ పదార్థాలను సాధారణ వ్యర్థాలుగా కాకుండా ఇంధన తయారీకి అవసరమైన ముడిసరుకుగా ఉపయోగించాలన్నది గోబర్‌ధన్‌ విధానంలో కీలక అంశం. సీబీజీ ప్లాంట్లకు అవసరమైన ముడిసరుకు సేకరణ, రవాణా, ప్లాంట్ల నిర్వహణ, సేంద్రీయ ఎరువుల తయారీ వంటి కార్యకలాపాల ద్వారా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కొత్త ఆర్థిక కార్యకలాపాలకు అవకాశం ఏర్పడుతుందని కేంద్రం పేర్కొంది. ఇప్పటికే ఉన్న వ్యవస్థను మరింత విస్తరించే ప్రయత్నం గోబర్‌ధన్‌ కింద సీబీజీ రంగానికి ఇప్పటికే కొంత మౌలిక వ్యవస్థ ఏర్పడింది. అధికారిక వివరాల ప్రకారం 2026 ఆగస్టు నాటికి దేశవ్యాప్తంగా 1,908 CBG/Bio-CNG ప్లాంట్లు నమోదయ్యాయి. వాటిలో 217 ప్లాంట్లు ఇప్పటికే పనిచేస్తుండగా, వాటి ఉత్పత్తి రోజుకు 0.4 MMSCMDగా ఉంది. మరో 339 ప్లాంట్లు నిర్మాణ దశలో ఉన్నాయి. ఇక కొత్త పథకం ద్వారా ఈ రంగానికి దీర్ఘకాలిక విధాన పరమైన స్థిరత్వం కల్పించి మరిన్ని పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం, ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, సేంద్రీయ వ్యర్థాలను ఇంధనం మరియు ఎరువులుగా మార్చే వ్యవస్థను విస్తరించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ఇంధనంతో పాటు పర్యావరణ ప్రయోజనాలపై దృష్టి గోబర్‌ధన్‌ పథకం కేవలం ఇంధన ఉత్పత్తికే పరిమితం కాకుండా వ్యర్థాల నిర్వహణ, సేంద్రీయ ఎరువుల తయారీ, కార్బన్‌ ఉద్గారాల తగ్గింపునూ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కేంద్ర అంచనాల ప్రకారం ఈ పథకం ద్వారా దశాబ్ద కాలంలో 10 మిలియన్‌ టన్నుల ఫాసిల్‌ ఫ్యూయల్‌ వినియోగాన్ని భర్తీ చేయడం, 40 మిలియన్‌ టన్నులకు పైగా కార్బన్‌ డయాక్సైడ్‌ ఉద్గారాలను తగ్గించడం, సుమారు 250 మిలియన్‌ టన్నుల సేంద్రీయ ఎరువుల ఉత్పత్తికి తోడ్పడే అవకాశం ఉంది. మొత్తంగా చూస్తే, గోబర్‌ధన్‌ పథకం ద్వారా వ్యర్థాలను శుద్ధి చేయడం, వాటి నుంచి సీబీజీ ఉత్పత్తి చేయడం, ఇంధన దిగుమతులపై ఆధారాన్ని తగ్గించడం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఆర్థిక కార్యకలాపాలను పెంచడం వంటి లక్ష్యాలను ఒకే వ్యవస్థలో అనుసంధానించేందుకు కేంద్రం ప్రయత్నిస్తోంది.